اقتصاد۸ با بررسی تحولات اخیر تجارت منطقهای به این جمعبندی رسیده است که افزایش هزینههای حملونقل جهانی، محدودیتهای بانکی و تشدید ریسکهای ژئوپلیتیکی، صادرکنندگان ایرانی را به سمت بازارهای نزدیک و کمهزینه سوق داده است. افغانستان بهدلیل مرز مشترک طولانی و نیاز گسترده به واردات، در این الگو جایگاه ویژهای یافته است.
آمارهای غیررسمی نشان میدهد حجم مبادلات مرزی در برخی ماهها رشد قابل توجهی داشته؛ رشدی که عمدتاً از مسیر بازارچههای مرزی و صادرات زمینی محقق شده است. این موضوع برای استانهایی مانند خراسان رضوی نهتنها به معنای افزایش صادرات، بلکه به معنای فعالشدن زنجیرهای از مشاغل وابسته به حملونقل، انبارداری و خدمات مرزی است.
کارشناسان اقتصادی معتقدند مزیت اصلی تجارت با همسایگان شرقی، سرعت گردش کالا و کاهش ریسک بازگشت ارز است. در عین حال، نبود نظام مالی شفاف و وابستگی بیش از حد به تجارت سنتی میتواند این مزیت را شکننده کند.
تحلیل اقتصاد۸ نشان میدهد اگر این مسیر بدون اصلاحات ساختاری ادامه یابد، احتمال بروز نوسانات شدید و بیثباتی در صادرات وجود دارد. در مقابل، ایجاد چارچوبهای مشخص تجاری و توافقات منطقهای میتواند این بازار را به یکی از ستونهای پایدار تجارت غیرنفتی ایران تبدیل کند.
در مجموع، تمرکز بر همسایگان شرقی را باید بخشی از راهبرد انطباق اقتصاد ایران با شرایط جدید منطقهای دانست. اقتصاد۸ بر این باور است که موفقیت این راهبرد، به میزان هماهنگی سیاستگذار، فعالان اقتصادی و مدیریت استانی وابسته خواهد بود.
