یادداشت مدیرمسئول به قلم یاسین حقیقی
در چهارمین جلسه از سلسله نشستهای مشورتی «جهانشهر» شورای اسلامی شهر مشهد که با حضور مدیران و سرپرستان رسانههای خراسان رضوی و اعضای خانه مطبوعات و رسانههای استان برگزار شد، این پرسش را مطرح کردم که پس از پایان فعالیت شورای ششم، مردم این دوره را با چه نام و تصویری به خاطر خواهند آورد؟ نام نیک حاصل تصمیمهای مؤثر و ماندگار خواهد بود یا حواشی و انتخابهای بحثبرانگیز در حافظه عمومی باقی خواهد ماند؟
این پرسش، فراتر از یک ارزیابی رسانهای، به یکی از مهمترین شاخصهای حکمرانی شهری بازمیگردد: فاصله میان وعده، تصمیم و نتیجه.
از شعار توسعه متوازن تا سنجش عملکرد واقعی
شورای ششم فعالیت خود را با شعارهایی همچون «جهانشهر برکت و کرامت» و توسعه متوازن، بهویژه توجه به شرق مشهد، آغاز کرد. اکنون ارزیابی این دوره باید بر این محور استوار باشد که چه میزان از این اهداف به دستاوردهای ملموس و قابل سنجش برای شهروندان تبدیل شده است.
توسعه متوازن صرفاً با اعلام برنامه یا اجرای چند پروژه محقق نمیشود. این مفهوم زمانی معنا پیدا میکند که شهروندان در مناطق مختلف، بهویژه مناطق کمتر برخوردار، آثار آن را در کیفیت خدمات شهری، زیرساختها، فرصتهای اقتصادی و شرایط زندگی خود احساس کنند.
در کنار اقدامات انجامشده، باید درباره طرحهایی که به نتیجه نرسیدند یا از اولویتهای مدیریت شهری فاصله گرفتند نیز پاسخ روشنی وجود داشته باشد.
برای نمونه، شکلگیری زیستبوم رسانه در مشهد یکی از مطالباتی بود که میتوانست به تقویت زیرساختهای فعالیت رسانهای، توسعه تعاملات حرفهای و ارتقای ظرفیت ارتباطی شهر کمک کند؛ با این حال، این مطالبه به نتیجه مورد انتظار نرسید.
همچنین پروژههایی مانند کال اسماعیلآباد و دیگر طرحهای مدیریت شهری باید از منظر میزان اثربخشی، تناسب هزینه و فایده و تأثیر واقعی بر زندگی مردم ارزیابی شوند. گزارش تعداد پروژهها، بهتنهایی شاخص کافی برای سنجش موفقیت مدیریت شهری نیست.
نامگذاری معابر؛ مسئلهای در حوزه هویت و سرمایه اجتماعی
یکی دیگر از موضوعات قابل تأمل در عملکرد شورای ششم، تصمیمات مرتبط با نامگذاری معابر و فضاهای شهری است؛ موضوعی که در این دوره نیز به یکی از زمینههای بروز واکنشهای اجتماعی تبدیل شد.
نامگذاری یک میدان یا خیابان، صرفاً یک اقدام اداری نیست؛ بلکه حامل پیام فرهنگی، اجتماعی و هویتی است. بنابراین، میان نام انتخابشده، هویت مکانی، کارکرد فضا و تجربه روزمره شهروندان باید تناسب وجود داشته باشد.
برای مثال، انتخاب نام امام حسین(ع) برای یک میدان، انتظاری متناسب با شأن و جایگاه این نام ایجاد میکند. اما اگر همان فضا در ذهن شهروندان بیشتر با آسیبهای اجتماعی، حضور کارتنخوابها و معتادان متجاهر شناخته شود، میان هویت مورد انتظار و واقعیت محیط فاصلهای معنادار شکل میگیرد.
مسئله این نیست که نامگذاری بهتنهایی مسئول حل تمام آسیبهای اجتماعی است؛ بلکه پرسش اصلی آن است که آیا تصمیمات نمادین مدیریت شهری با برنامهای برای ارتقای کیفیت و هویت فضای شهری همراه هستند؟
حساسیتهای ایجادشده پیرامون برخی نامگذاریها، از جمله خیابانهای کوهسنگی و دانشگاه، نیز ضرورت بازنگری در شیوه تصمیمگیری، مشورت عمومی و توجه به حساسیتهای اجتماعی را نشان میدهد.
مدیریت شهری بدون پاسخگویی، به اعتماد عمومی نمیرسد
یکی از مهمترین سرمایههای هر مدیریت شهری، اعتماد شهروندان است. این سرمایه با گزارش عملکرد و تبلیغات ساخته نمیشود؛ بلکه نتیجه شفافیت، پاسخگویی، تصمیمگیری کارشناسی و توجه واقعی به مطالبات عمومی است.
شورای شهر باید بتواند توضیح دهد که چرا یک پروژه در اولویت قرار گرفته، چرا مطالبهای به نتیجه نرسیده، منابع شهری چگونه تخصیص یافته و تصمیمات اتخاذشده چه تأثیری بر کیفیت زندگی مردم داشته است.
در واقع، ارزیابی عملکرد شورا باید از سطح شمارش مصوبات عبور کند و به سنجش پیامدهای تصمیمات برسد؛ زیرا ممکن است یک مصوبه از نظر اداری به تصویب رسیده باشد، اما در زندگی شهروندان اثر محسوسی ایجاد نکرده باشد.
میراث شورای ششم را مردم تعیین میکنند
مدیریت شهری فرصتی محدود در اختیار دارد، اما آثار تصمیمات آن ممکن است سالها در ساختار شهر و حافظه عمومی باقی بماند.
شورای ششم نیز باید در پایان مسئولیت خود به این پرسش پاسخ دهد که چه میزان از وعدهها را محقق کرده، چه مسائل مهمی را حل کرده و چه مطالباتی را بدون پاسخ باقی گذاشته است.
شاید مهمترین معیار قضاوت درباره یک دوره مدیریت شهری، نه تعداد شعارها و نه حتی حجم مصوبات، بلکه میزان اثرگذاری تصمیمها، تحقق وعدهها، پاسخگویی و رضایت شهروندان باشد.
نام نیک در مدیریت شهری با تبلیغات و گزارشهای پرشمار ساخته نمیشود؛ بلکه محصول تصمیمهای درست، اولویتبندی واقعبینانه و توجه به نیازهای واقعی مردم است.
شورای ششم نیز روزی به پایان خواهد رسید، اما کارنامه آن در پروژهها، تصمیمات و تجربه روزمره شهروندان باقی میماند. در نهایت، این مردم هستند که مشخص میکنند میراث این دوره، نامی نیک در تاریخ مدیریت شهری مشهد خواهد بود یا خاطرهای از فرصتهای ازدسترفته و تصمیمهای پرحاشیه./















































